Een gedragssysteemkaart (behavioural systems map) brengt in beeld hoe gedrag, gevoelens en omgevingsfactoren elkaar beïnvloeden. Door pijlen tussen factoren te tekenen, zie je welke patronen zichzelf versterken of juist in balans houden, en waar je het beste kunt ingrijpen.

Reach Out Right onderzocht hoe jongeren van 16 tot 25 jaar hulp zoeken bij mentale problemen, en hoe professionals drempels daarvoor kunnen verlagen. Ruim 60 jongeren uit heel Nederland vulden vier vragenlijsten in over hun gevoelens en hulpvraaggedrag. Met die inzichten maakten we samen met jongeren, jongerenwerkers, psychologen, beleidsmakers, docenten en ouders een gedragssysteemkaart: een overzicht van de belangrijkste patronen rond het delen van gevoelens. Daaruit kwamen vijf kernpatronen naar voren, die inzicht geven in wat jongeren helpt (en tegenhoudt) om over moeilijke gevoelens te praten. Op basis hiervan ontwikkelden we ook een praktische handout met tips voor jongeren zelf.

Reach Out Right

Reach Out Right bracht jongeren en professionals samen om te onderzoeken hoe drempels voor hulp bij mentale problemen verlaagd kunnen worden. Het onderzoek is afgerond: de deelname aan de vragenlijsten en workshops is gesloten. Hieronder lees je wat het project heeft opgeleverd.

Zit je zelf niet goed in je vel? Bekijk onze tips en contacten als je hulp zoekt.

Waar ging het project over?

Reach Out Right onderzocht hoe jongeren tussen de 16 en 25 jaar in Nederland hulp zoeken bij psychische problemen  en wat professionals, zoals beleidsmakers, zorgmedewerkers en docenten, kunnen doen om die stap makkelijker te maken. Niet elke deelnemer had zelf last van mentale problemen; juist de mix van ervaringen maakte het onderzoek rijk.

64 jongeren uit heel Nederland vulden gedurende vier weken telkens een vragenlijst in over hun gevoelens en over hulp vragen. Met die antwoorden organiseerden we twee workshops in Rotterdam, waar jongeren, jongerenwerkers, psychologen, docenten en ouders samen een gedragssysteemkaart (behavioural systems map) maakten: een visueel overzicht van alle factoren die meespelen als een jongere wel of geen hulp zoekt, en hoe die factoren elkaar versterken of afremmen.

De vijf belangrijkste patronen

Uit de gedragssysteemkaart selecteerden we de vijf patronen (cirkels) met de meeste onderlinge verbindingen — de plekken waar factoren elkaar het sterkst beïnvloeden:

• Zelfacceptatie & welzijn. Wie zich niet goed voelt, dat herkent, en erover kan praten, bouwt daarmee zelfacceptatie op, wat het onprettige gevoel juist weer vermindert. Een cirkel die zichzelf in balans houdt.
• Afleidingsrem op communicatie. Kortetermijnafleiding lucht op, maar leidt tot minder gesprekken. Daardoor blijft zelfacceptatie achter en nemen negatieve gevoelens toe — wat de behoefte aan nog meer afleiding vergroot. Een neerwaartse spiraal die communicatie in de weg zit.
• Emotie-onderdrukking & isolatie. Als naasten echt luisteren, neemt een vervelend gevoel af en stoppen jongeren hun emoties minder weg. Dat maakt het weer makkelijker om gevoelens te herkennen en erover te praten — met meer luisteren als gevolg. Deze cirkel kan zowel een positieve als een negatieve spiraal worden.
• Omgevingsalertheid. Een oplettende volwassene die iets signaleert en een concrete vraag stelt, geeft een jongere het gevoel serieus genomen te worden. Dat vergroot de bereidheid om te delen, waardoor de volwassene nóg beter ziet wat er speelt.
• Gespreksinitiatief & steun. Bewust een moment creëren voor een gesprek — samen wandelen, koken, een spelletje doen — maakt het makkelijker om over gevoelens te praten. Dat nodigt uit tot luisteren, wat het ongemak vermindert, waarna de behoefte aan een nieuw gesprek weer afneemt. Een cirkel die zichzelf in balans houdt.

Wil je de volledige toelichting en de complete gedragssysteemkaart zien? Bekijk de Terugkoppeling van resultaten

Praktische tips voor jongeren

Op basis van de uitkomsten maakten we een handout met concrete tips: hoe start je een gesprek over je gevoel, wat kun je doen als praten (nog) niet lukt, en hoe luister je goed als iemand anders het moeilijk heeft. De tips zijn ook te bekijken in een kort filmpje.

Download de handout met tips

Wie voerde dit project uit?

Reach Out Right was een onderzoeksproject van de Behavioural Insights Group Rotterdam (BIG'R) aan de Erasmus Universiteit, uitgevoerd door Roos van Vlaanderen, Jody Kamper, Micaela Santilli, Evita Goossens en Dr. Inge Merkelbach. Lisa Roerade maakte het filmpje met praktische tips.

Het project werd gefinancierd door de 2024 IMPETUS Citizen Science Accelerator van de Europese Unie, gefinancierd door het Horizon Europa-programma onder subsidieovereenkomst 101058677. De standpunten en meningen zijn uitsluitend die van de auteurs.